Luận án TS: Chuyển đổi ngôn ngữ văn học sang điện ảnh qua tác phẩm (ĐHSP HN)

Việc chuyển đổi ngôn ngữ văn học sang điện ảnh diễn ra thường xuyên. Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng thành công. Sự khác biệt về ngôn ngữ nghệ thuật tạo ra nhiều thách thức. Nghiên cứu này cần thiết để làm sáng tỏ quy luật. Nó giúp định hướng cho các nhà làm phim. Đồng thời, đóng góp vào lý luận ngôn ngữ học, lý luận điện ảnh. Chủ đề này thu hút sự quan tâm của nhiều học giả. Luận án mong muốn giải quyết những câu hỏi còn bỏ ngỏ.

Mục đích chính là phân tích sự chuyển đổi hai yếu tố cốt lõi: biểu tượng và đối thoại. Nghiên cứu xác định các xu hướng biến đổi cụ thể. Đồng thời, lý giải nguyên nhân của những biến đổi đó. Phạm vi nghiên cứu giới hạn. Luận án khảo sát các tác phẩm truyện kể văn học. Sau đó, so sánh với phim truyện điện ảnh chuyển thể tương ứng. Phân tích cụ thể giúp đưa ra kết luận khách quan. Nó không mở rộng sang các thể loại văn học, điện ảnh khác.

Lý thuyết tín hiệu của Ferdinand de Saussure và Charles Sanders Peirce là cơ sở. Nó giúp xác định bản chất của ngôn ngữ. Ngôn ngữ nghệ thuật là một dạng đặc biệt của ngôn ngữ. Ngôn ngữ văn học dùng chữ viết. Ngôn ngữ điện ảnh dùng hình ảnh, âm thanh, cử chỉ. Mỗi loại hình có hệ thống tín hiệu riêng. Việc nắm vững các khái niệm này quan trọng. Nó giúp phân biệt rõ ràng hai loại ngôn ngữ. Đồng thời, là tiền đề cho việc phân tích sự chuyển đổi.

Luận án đi sâu vào lý thuyết ngôn ngữ văn học và ngôn ngữ điện ảnh. So sánh đặc trưng của hai loại hình. Xác định điểm chung, điểm riêng. Lý thuyết về biểu tượng, ngôn ngữ đối thoại cũng được xem xét. Đây là những yếu tố trọng tâm trong phân tích. Cuối cùng, lý thuyết về chuyển đổi ngôn ngữ được tổng hợp. Nó cung cấp các mô hình, cách tiếp cận. Điều này giúp giải thích quá trình từ văn bản sang phim. Nó bao gồm cả những thành công và hạn chế.

Khi chuyển từ văn bản truyện kể văn học sang phim truyện điện ảnh, biểu tượng biến đổi. Biểu tượng ngôn từ trong văn học trở thành biểu tượng hình ảnh. Sự chuyển đổi có nhiều xu hướng. Có thể giữ nguyên ý nghĩa biểu tượng. Hoặc biến đổi, mở rộng, thu hẹp. Đôi khi, biểu tượng mới được sáng tạo. Việc này nhằm phù hợp với bối cảnh điện ảnh. Nghiên cứu phân tích sự khác biệt về cái biểu đạt (tín hiệu biểu thị) và cái được biểu đạt (ý nghĩa).

Sự bất tương đồng ở mã ngôn ngữ là nguyên nhân chính. Ngôn ngữ văn học mang tính gợi mở. Điện ảnh đòi hỏi tính trực quan cao. Thông điệp của văn bản gốc và phim chuyển thể cũng có thể khác biệt. Đạo diễn có thể diễn giải theo cách riêng. Chủ thể sáng tạo (tác giả văn học, đạo diễn điện ảnh) có tầm nhìn khác nhau. Những yếu tố này chi phối mạnh mẽ. Chúng quyết định cách biểu tượng được chuyển đổi. Từ đó, ảnh hưởng đến hiệu quả truyền tải ý nghĩa.

Luận án thực hiện thống kê định lượng. So sánh tổng số lời đối thoại. Từ văn bản truyện kể văn học nguồn đến phim truyện điện ảnh chuyển thể. Nghiên cứu chỉ ra những biến đổi rõ rệt. Có lời đối thoại được chuyển nguyên vẹn. Nhiều lời thoại bị lược bỏ. Một số lời thoại mới được thêm vào. Việc này phục vụ mục đích điện ảnh. Phân tích này cung cấp cái nhìn khách quan. Nó định lượng mức độ thay đổi của lời đối thoại.

Sự chuyển đổi lời đối thoại có nhiều xu hướng. Có thể điều chỉnh từ ngữ. Hoặc thay đổi hoàn toàn ý nghĩa. Nguyên nhân đến từ sự bất tương đồng. Khác biệt về nhân vật, ngữ cảnh giao tiếp. Văn học có thể miêu tả nội tâm sâu sắc. Điện ảnh cần hành động, biểu cảm bên ngoài. Mã ngôn ngữ khác biệt cũng ảnh hưởng. Lời thoại điện ảnh phải ngắn gọn, dễ hiểu. Nó cần khớp với hình ảnh, âm thanh. Những biến đổi này giúp đối thoại trở nên hiệu quả hơn trên màn ảnh.